JIS L 0860: Độ bền màu với giặt khô

JIS L 0860 là tiêu chuẩn công nghiệp Nhật Bản quy định phương pháp thử độ bền màu của vải nhuộm khi giặt khô bằng dung môi hữu cơ. Tiêu chuẩn này tương ứng với ISO 105-D01 và được dùng phổ biến trong chuỗi cung ứng dệt may xuất khẩu sang Nhật. Phiên bản hiện hành là JIS L 0860:2020, ban hành ngày 23 tháng 3 năm 2020, thay thế phiên bản 2008. Công Ty Dệt May Việt Thắng Lợi sẽ giải thích nội dung chính của tiêu chuẩn, sự khác biệt giữa 2 phương pháp thử, cách đánh giá kết quả và các nhóm vải cần lưu ý.

[related_posts_by_tax title=""]

mẫu vải thử độ bền màu giặt khô theo tiêu chuẩn JIS L 0860

JIS L 0860 quy định phương pháp nào?

JIS L 0860 quy định phương pháp xác định khả năng giữ màu của vải nhuộm khi tiếp xúc với dung môi giặt khô. Tiêu chuẩn này áp dụng cho mọi loại vải dệt đã nhuộm, ở mọi dạng sản phẩm.

Phạm vi của JIS L 0860 chỉ giới hạn ở phép thử độ bền màu với dung môi giặt khô. Tiêu chuẩn không dùng để đánh giá độ bền của các lớp hoàn tất (finish) trên vải, cũng không đánh giá khả năng chịu quy trình tẩy vết (stain removal) mà tiệm giặt khô thường làm thêm. Trong thực tế, giặt khô thương mại còn kèm các bước khác như phun nước xử lý vết bẩn, phun dung môi cục bộ, ép hơi nóng. Muốn đánh giá toàn diện phản ứng của vải với giặt khô, cần kết hợp thêm các tiêu chuẩn khác cho từng bước đó.

Một điểm quan trọng: phép thử yêu cầu mẫu vải ở trạng thái khô, sử dụng dung môi đơn thuần, trong bình chứa không có nước. Sự có mặt của nước hấp thụ trong dung môi hoặc sự kết hợp giữa chất tẩy rửa và nước trong dung môi có thể làm thay đổi kết quả thử độ bền màu ở một số loại vật liệu.

Phương pháp A và phương pháp B khác nhau thế nào?

JIS L 0860 quy định 2 phương pháp thử, phân biệt chủ yếu theo loại dung môi sử dụng.

Tiêu chí

Phương pháp A

Phương pháp B

Dung môi

Perchloroethylene (tetrachloroethylene) Xăng công nghiệp số 5 (theo JIS K 2201)
Đặc điểm dung môi Dung môi chlor hóa, không cháy, bay hơi chậm hơn

Dung môi gốc dầu, dễ cháy, cần kiểm soát an toàn nghiêm ngặt

Tương ứng quốc tế

Tương ứng ISO 105-D01 Phương pháp riêng của JIS, không có trong ISO 105-D01
Phạm vi áp dụng phổ biến Phổ biến toàn cầu, được khách hàng quốc tế yêu cầu nhiều

Chủ yếu dùng trong thị trường Nhật Bản nội địa

Khi báo cáo kết quả, phải ghi rõ phương pháp nào đã được sử dụng (A hoặc B), vì kết quả có thể khác nhau trên cùng một loại vải do tính chất hòa tan khác nhau giữa 2 loại dung môi. Nếu không nêu cụ thể, thuật ngữ “độ bền màu với giặt khô” trong JIS L 0860 mặc định chỉ phương pháp A với perchloroethylene.

bình chứa dung môi perchloroethylene dùng trong phép thử giặt khô vải

Quy trình thử theo JIS L 0860 gồm những bước nào?

Phép thử được thực hiện qua các bước chính sau:

  1. Chuẩn bị mẫu thử: cắt mẫu vải cần thử với kích thước quy định, ghép cùng vải đệm tiêu chuẩn (adjacent fabric) theo JIS L 0803. Vải đệm dùng để đánh giá mức độ dây màu từ mẫu thử sang vải trắng.
  2. Chuẩn bị dung môi: dùng perchloroethylene sạch cho phương pháp A hoặc xăng công nghiệp số 5 cho phương pháp B. Dung môi phải ở trạng thái khô, không lẫn nước.
  3. Ngâm và khuấy: đặt mẫu thử cùng vải đệm vào bình chứa có dung môi. Bình chứa có thể chứa thêm đĩa thép không gỉ (theo JIS G 4303) để tạo tác động cơ học. Khuấy hoặc lắc theo thời gian và nhiệt độ quy định trong tiêu chuẩn.
  4. Lấy mẫu và làm khô: sau khi kết thúc thời gian thử, lấy mẫu ra khỏi dung môi và để khô tự nhiên ở nhiệt độ phòng.
  5. Đánh giá kết quả: so sánh mẫu thử với mẫu gốc chưa thử bằng thang xám đánh giá thay đổi màu (grey scale for change in colour). Đồng thời đánh giá mức dây màu trên vải đệm bằng thang xám đánh giá dây màu (grey scale for staining). Ngoài ra, cần đánh giá mức độ nhiễm bẩn của dung dịch giặt khô sau khi thử.

Với phương pháp B dùng xăng công nghiệp, phiên bản 2020 đã cấm sử dụng bể ổn nhiệt (thermostatic bath) không có biện pháp an toàn đầy đủ, do rủi ro cháy nổ của dung môi gốc dầu.

Cách đánh giá kết quả bằng thang xám

Kết quả thử được đánh giá bằng 2 loại thang xám riêng biệt, cho 2 chỉ tiêu khác nhau.

Thang xám đánh giá thay đổi màu (grey scale for assessing change in colour, theo ISO 105-A02) dùng để so sánh mức độ biến đổi màu sắc của mẫu vải trước và sau khi thử. Thang gồm 9 cấp từ 1 đến 5 (gồm cả nửa cấp): 1, 1-2, 2, 2-3, 3, 3-4, 4, 4-5, 5.

Thang xám đánh giá dây màu (grey scale for assessing staining, theo ISO 105-A03) dùng để đánh giá lượng màu từ mẫu thử bị chuyển sang vải đệm trắng. Thang cũng gồm 9 cấp từ 1 đến 5.

Cấp

Ý nghĩa (thay đổi màu)

Ý nghĩa (dây màu)

5

Không thay đổi màu Không dây màu
4 Thay đổi rất nhẹ

Dây màu rất nhẹ

3

Thay đổi vừa phải Dây màu vừa phải
2 Thay đổi rõ rệt

Dây màu rõ rệt

1

Thay đổi nghiêm trọng

Dây màu nghiêm trọng

Nhiều đơn đặt hàng vải xuất khẩu Nhật yêu cầu mức tối thiểu cấp 3 hoặc cấp 4 cho cả 2 chỉ tiêu. Tuy nhiên, ngưỡng cụ thể phụ thuộc vào yêu cầu của từng khách hàng và mục đích sử dụng sản phẩm cuối. Vải dùng cho đồ vest, áo khoác giặt khô thường bị yêu cầu cao hơn vải lót bên trong.

thang xám 9 cấp dùng đánh giá thay đổi màu và dây màu trong thử giặt khô

Nhóm vải nào cần lưu ý khi thử theo JIS L 0860?

Không phải mọi loại vải đều phản ứng giống nhau với dung môi giặt khô. Một số nhóm vải cần lưu ý đặc biệt:

  • Vải polyester nhuộm phân tán (disperse dye): thuốc nhuộm phân tán có thể bị dung môi giặt khô hòa tan một phần, gây ra hiện tượng phai màu và nhiễm bẩn dung dịch giặt. Vải polyester pha spandex đặc biệt dễ gặp vấn đề này vì sợi spandex có xu hướng giữ thuốc nhuộm dư, khiến dung dịch giặt khô bị nhiễm màu nặng hơn.
  • Vải pha sợi đàn hồi (spandex, polyurethane): sợi đàn hồi bản thân có thể bị ảnh hưởng bởi dung môi, đồng thời thuốc nhuộm tồn dư trong sợi này dễ khuếch tán ra dung môi.
  • Vải cotton hoặc viscose nhuộm hoạt tính (reactive dye): thường có độ bền màu giặt khô tốt hơn, nhưng vẫn cần kiểm tra khi dùng màu đậm hoặc khi quy trình cố định màu chưa triệt để.
  • Vải có lớp hoàn tất đặc biệt: lớp coating, lớp chống thấm hoặc lớp xử lý bề mặt có thể bị dung môi phá hủy. Tuy nhiên, JIS L 0860 không đánh giá độ bền của lớp hoàn tất, chỉ đánh giá sự thay đổi màu.

Với các đơn hàng vải xuất Nhật, nếu sản phẩm cuối được dán nhãn cho phép giặt khô, phép thử theo JIS L 0860 gần như bắt buộc trong bảng spec sheet. Nhà sản xuất vải nên thử trước khi giao hàng để tránh bị trả hàng hoặc khiếu nại.

Điểm thay đổi chính trong phiên bản JIS L 0860:2020

Phiên bản 2020 thay thế phiên bản 2008 với một số điều chỉnh kỹ thuật:

  • Cấm sử dụng bể ổn nhiệt không có biện pháp an toàn đầy đủ khi thực hiện phương pháp B dùng xăng công nghiệp số 5, do rủi ro cháy nổ.
  • Giữ lại quy định về đĩa thép không gỉ trong phép thử. Tiêu chuẩn quốc tế tương ứng (ISO 105-D01) từng xem xét loại bỏ quy định này, nhưng cuối cùng vẫn giữ, và JIS L 0860:2020 theo đó cũng tiếp tục quy định.

Tiêu chuẩn được ban đầu thiết lập từ năm 1965, trải qua các phiên bản 1996, 2008 và 2020. Phiên bản tiếng Anh đầu tiên của JIS L 0860:2020 được xuất bản vào tháng 2 năm 2021 bởi Hiệp hội Tiêu chuẩn Nhật Bản (JSA).

phòng thí nghiệm kiểm tra độ bền màu vải với thiết bị thử giặt khô

Mối liên hệ với các tiêu chuẩn JIS L khác

JIS L 0860 nằm trong hệ thống tiêu chuẩn thử độ bền màu của Nhật Bản. Khi đánh giá chất lượng vải toàn diện cho thị trường Nhật, doanh nghiệp thường cần thử đồng thời nhiều chỉ tiêu:

  • JIS L 0801: nguyên tắc chung cho các phép thử độ bền màu
  • JIS L 0803: vải đệm tiêu chuẩn dùng trong thử dây màu
  • JIS L 0844: độ bền màu khi giặt nước
  • JIS L 0846: độ bền màu với nước
  • JIS L 0848: độ bền màu với mồ hôi
  • JIS L 0849: độ bền màu với ma sát
  • JIS L 0841 / 0842 / 0843: độ bền màu với các loại ánh sáng khác nhau

Việc hiểu rõ vị trí của JIS L 0860 trong hệ thống này giúp nhà sản xuất vải lập kế hoạch thử nghiệm đúng và đầy đủ theo yêu cầu của từng đơn hàng.

>> CÓ THỂ BẠN QUAN TÂM:

  • JIS L 0842 là gì? Thử độ bền màu với ánh sáng đèn carbon arc
  • JIS L 0843 là gì? Thử độ bền màu với ánh sáng đèn xenon

Đối với các đơn hàng vải xuất Nhật, phép thử giặt khô theo JIS L 0860 chỉ thật sự bắt buộc khi sản phẩm cuối dự kiến giặt khô. Nếu spec sheet không yêu cầu chỉ tiêu này, nhà sản xuất không cần thử. Tuy nhiên, với vải dùng cho vest, áo khoác, đồ công sở hoặc vải có thành phần sợi dễ ảnh hưởng bởi dung môi, nên chủ động thử trước để tránh rủi ro khi khách hàng kiểm tra sau.

Công Ty TNHH Dệt May Việt Thắng Lợi

Địa chỉ: Lô G25 Thới An – Lê Thị Riêng, P. Thới An, TPHCM

Hotline: 0912 888 599

Website: https://vietthangloi.vn/

Để lại một bình luận

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *